ABD ve Japonya  Maçoluğumuza Talip!

Bıyıklı, tesbihli, bağrı açık, yumurta topuklu ayakkabısının arkasına basarak gezen o meşhur külhanbeyleri, yerlerini Versace takımlı mafya babalarına bıraktı.

Bıyık, tesbih, düşük omuzlu yürüyüş artık demode kabul ediliyor; ama külhanbeyi diyarı olarak bilinen Samsun’un Çarşamba ilçesinde sivri burunlu, yumurta topuklu ayakkabılar hâlâ rağbet görüyor. Marka ve stil düşkünü yeni nesil maçoluğun ‘eski usul’ sembollerine dudak bükebilir; fakat Türkiye Kunduracılar Federasyonu aynı fikirde değil. Onlar, bu ayakkabıları dünyaya tanıtmak için kolları sıvadı bile. İlk önce önümüzdeki nisan ayında İtalya’nın Milano şehrindeki uluslararası fuara gidecek olan yumurta topuklular daha sonraki günlerde Japonya ve ABD’nin yolunu tutacak.

Samsun’un Çarşamba ilçesi hem külhanbeyleri hem de onların kullandığı sivri burunlu ayakkabıları ile tanındı yıllar boyunca. Şimdilerde o ‘bey’lerden pek kimse kalmasa da giydikleri ayakkabılar hâlâ tedavülde. İlçede külhanbeylerinin kullandığı ayakkabı; ‘Çarşamba ayakkabısı’, ‘sivri burun’, ‘yumurta topuk’ ve ‘basık’ gibi isimlerle tanınıyor. Türkiye genelinde çok fazla rağbet görmese de Çarşamba ayakkabısı bugünlerde, Japonya ve Amerika’da da satılmak üzere yolculuğa hazırlanıyor. Türkiye Kunduracılar Federasyonu, Çarşamba Ayakkabıcılar Odası ile birlikte İtalya Ayakkabı Enstitüsü Fizzi ile işbirliğine giderek şöhretli ayakkabılarını Japonya ve Amerika’ya pazarlamak için anlaştı.

Türkiye Kunduracılar Federasyonu, İtalya Ayakkabı Enstitüsü Başkanı Cusebbe Landi’yi geçtiğimiz hafta içinde Türkiye’ye davet etti. Ankara’da Çarşamba ayakkabısını inceleyen Landi, ‘sivri burun’un iyi bir el emeği ürünü olduğunu belirterek dünyaya pazarlanabileceğini söyledi. Çarşamba ayakkabısı için somut bir adım daha atılarak, nisan ayında İtalya’nın Milano kentinde yapılacak uluslararası ayakkabı fuarına katılması kararlaştırıldı. Daha önce Bodrum sandaletine, benzer bir çalışma ile Japonya’da çok ciddi bir pazar bulduklarını belirten Türkiye Kunduracılar Federasyonu Başkanı Hasan Özcan, “Günümüzde el yapımı ürünler makine yapımları karşısında pazar bulmakta zorlanıyor. Bu sebeple el yapımı ürünlerin özel pazarları olması gerekiyor. İtalyanlar ile anlaşma yaptık. Çarşamba ayakkabısını dünya pazarında tanıtacağız. Ben özellikle Japonya’dan umutluyum. Çünkü onlar doğal ürünleri çok seviyor.” diyor. Çarşamba ayakkabısının unutulmasına gönlü razı olmayan Çarşamba Kunduracılar Odası Başkanı Mithat Özcan, Türkiye’de başka hiçbir yerde bulunduğu yerle adlandırılan ayakkabı olmadığını söylüyor.

Ustalarının anlatımına göre Çarşamba ayakkabısının bilinen tarihi 1950’li yıllara dayanıyor. Bu tarihlerde Türkiye’de genel olarak kara lastik kullanılıyor, çünkü ayakkabı çok yaygın değil. Çarşambalı ustalar kara lastikten yola çıkarak tek parça dana derisinden ayakkabı yapıyor. Ustaların yaptığı ayakkabılar genellikle ilçenin külhanbeyleri tarafından kullanılınca bir anda onlarla özdeşleşiyor. Beyaz çorabın üstünde, dar paçalı külrengi pantolon, yelek ve 8 köşeli kasketle giyilen ‘sivri burun’ külhanbeylerinin simgesi haline geliyor. Külhanbeyleri de ayakkabının arkasını kırıp kullandığı için bu o âlemde karakteristik bir davranış şekli oluyor. Sivri burun, külhanbeylerinin zaman zaman cezaevine girmesi sebebiyle tek tip elbise uygulaması bulunmayan Türk cezaevlerinde mahkumların demirbaş eşyası haline geliyor. Topuklarının ‘tak tak’ şeklinde tok ses çıkarması sebebiyle zaman geçirmek için bir duvardan diğerine yürüyen mahkumlar tarafından her zaman tercih edilmiş. Ayakkabılar en parlak dönemlerini 1965-1980 yılları arasında yaşamış.

1970’li yılların başından itibaren yurtdışına giden gurbetçiler bu ayakkabıları beraberlerinde götürmüş. Bugün hâlâ Avrupa’da bu ayakkabılarla gezen meraklıları var. Türkiye’deki hayat tarzının her geçen gün değişmesi, makine ile üretilen ayakkabıların pazara hâkim olması, Çarşamba ayakkabılarının çağa ayak uyduramaması ilginin zamanla azalmasına sebep oldu. Günümüzde sayıları az da olsa Çarşamba’da ellerinde tesbih, kendilerine has eğik yürüyüşleri ile yürüyenleri görmek mümkün. Bugün kendilerine çırak bulamayan 10 kadar usta, artık bir kültürel değer haline gelen Çarşamba ayakkabısını yaşatmaya çalışıyor.

Çatlı ve Çakıcı, Celal ustanın müşterisiymiş

Alaattin Çakıcı, Abdullah Çatlı, Mehmet Kademoğlu gibi isimlere ayakkabı yapan yarım asırlık sivri burun ustası Celal Duran, “Benim yaptığım ayakkabı sayısı 200 bine yaklaşmıştır. Bana göre bu ayakkabı bugün de giyilir; çünkü yürüyüşü çok rahat.” dedi. Bugün 50 yıllık meslek hayatından sonra emeklilik günlerini yaşayan Celal Duran, görkemli günlerinde birçok ünlünün bu ayakkabıları kullandıklarını, 42 numara siyah renk el yapımı ayakkabıyı, arandığı dönemde, yakalanmadan önce Alaatin Çakıcı’ya, Abdullah Çatlı’ya da 41 numara siyah renk ayakkabıyı Susurluk kazasından önce teslim ettiğini söylüyor.

Dana derisine kösele taban

Çarşamba ayakkabısı, saf dana derisinden kösele taban üzerinde yapılıyor. Ayakkabının üstünü oluşturan deri kısım tek parça oluyor ve rahatlıkla bükülüp düzeltilebiliyor, kırılma izi kalmıyor. Ayakkabının en yaygın rengi siyah, diğer renkler yok denecek kadar az yapılıyor. El yapımı olan ayakkabıların üretimi 1 haftayı buluyor, 2-3 yıl bozulmadan kullanılabiliyor. Bugün Çarşamba ayakkabısı 35 liradan satışa sunuluyor.

/Yasin ÇANAKCI - İlyas ÜREK

http://turkuaz.zaman.com.tr/?hn=815

01.09.1995 tarihinde imzalanan 71,5 milyon USD bedelli sözleşme ile 15.03.1997 tarihinde inşaatına başlanan Çarşamba Havaalanı, anahtar teslimi olarak 07.06.1999 tarihinde işverene teslim edilmiştir.

Bugün iç ve dış hatlara hizmet veren, yılda 2,5 milyon yolcu kapasiteli havaalanı projesi kapsamında, 13,912 metrekare terminal binası, 10,183 metrekare çeşitli hizmet binaları, 135,000 metrekare pist, 43,512 metrekare apron + taksirut, 50,483 metrekare banket ile tüm havacılık sistemleri bulunmaktadır.

http://www.akfen.com.tr/tur/grup/ins/samsun.htm

Dikbıyık köyü 1994 yılında 2500 nüfusla belde olmuştur.   

Beldenin ulaşım sorunu yoktur. Karadeniz sahil yolu beldenin içinden geçmektedir.Çarşamba’ya 8, Samsun’a 27 km uzaklıktadır. Ayrıca TCDD treni Samsun - Çarşamba hattında çalışmaktadır. Beldemizde haftanın bir günü (Cuma) açık pazar kurulmaktadır. Çevre köylerde yaşayanlar yetiştirdikleri ürünleri burada rahatlıkla satmaktadır.

Beldeye ilk yerleşenlerin Rumlar olduğu daha sonra buraya Kafkas Türklerinin geldiği belirlenmiştir. Dikbıyık adı da rivayetlere göre  şu şekilde ortaya çıkmıştır. Bu bölgede  Rum olduğu varsayılan ve dik bıyığı olan bir adamın  kahvehanecilik yaptığı ve çevre köylerden bu kahvehaneye birçok insanın geldiği  söylenir.Bu insanların “Dik bıyıklının kahvesine gidiyoruz…” türünden  sözleri zamanla  beldemizin adının Dikbıyık olmasına sebeb olmuştur.

Beldemizde  1967 yılından beri okul vardır. Bu okula daha sonra su an 750 öğrenciye hizmet veren ( ki bu bina da yetersiz kalmış yeni bina yapımına devlet-halk işbirliği ile başlanmıştır.) bir bina daha ilave edilmiştir. İlköğretim okulunun yanı sıra bir de lise bulunmaktadır beldemizde. Gerek İlköğretim okulumuz gerekse Lisemiz çevrede başarılı olarak görülmekte ve çevre köylerdeki, hatta ilçelerdeki öğrenciler tarafından  tercih edilmektedir.

Beldemizde genelde Çerkez  ve Laz folkloru  hakimdir. Beldemizin turistik bir özelliği yoktur.

Beldemizde Sağlık ocağı, Eczane, Jandarma karakolu, Diş Doktoru, Tıp Doktoru, Veteriner, Tarım Kredi Kooperatifi. PTT gibi halkın ihtiyaçlarını karşılayacak  kurum ve kuruluşlar mevcuttur.

http://www.dikbiyik.com/DikbiyikHakkinda.htm

GÖĞCELİ (GÖCELİ-GÖÇELİ-GÖKÇELİ-KÖKÇELİ-MEZARLIK) CAMİİ

Tek çivi kullanılmadan yaptırılan

809 yıllık Göğceli Camii

Çay mahallesi, Göğceli Mezarlığı içinde yer alan cami Anadolu ahşap mimarisinin en güzel örneklerinden birisidir.1206 yılında  yapılan camiinin giriş revakları 1335 yılında onarım geçirmiştir. Yapının kim tarafindan yaptırıldığı bilinmemektedir. Tek katlı yapının üst üste yığma tekniğiyle yapılmış duvarlarını tek parça kalaslar oluşturur. Duvarlarda, direklerde, direk baslarında, kirişlerde, merteklerde, mahya ışığı gibi yapının birçok yerinde karaagaç, dış budak, kestane gibi ağaçlar kullanılmıştır.

Duvarlarda tek parça olarak kullanılan kalaslar, yaklaşık 15-18 cm. kalınlığında, 50-70 cm. eninde ve yaklaşık  12.60 ve 20 metre uzunluğundadır. Ahşap yapı taşınabilir özelliğe sahiptir. Alttaki derinlik yapının hava almasını, nemi ve çürümeyi önlemek için açılmıştır yapıda dövme demir çivi, yalnız direk başlarının kirişlere bağlantısında ve harim kısmında revak bölümlerine doğru uzanan merteklere yapılan eklerde kullanılmıştır. Kuzey kısmı hafif dönel olan çatı; üç omuzlu bir çatıdır çatının taşıyıcıları ahşap duvarlar ve dikmelerdir. Harim kısmında çatı direklerle 6 direk desteklenmiştir. Yapı, dıştan 17.75/17.50m.x21.15/22.20m. ölçülerinde olup, kapalı alanı 254metre kare  açık alanı 140 metre kare, toplam 394 metre karedir. Caminin etrafindaki mezarlık garipler mezarlığı olarak bilinmektedir. Camii, Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları Yüksek Kurulu' nun 16.05 1986 tarih ve 2289 sayili kararıyla, korunması gerekli Taşınmaz Kültür varlığı olarak tescil edilmiştir.

http://www.carsamba.bel.tr/default2.asp?sayfa=tarihieser&menu=2

Çarşamba

                  Adsız (Çarşamba / Beyyenice 1)                  Höyük

Çarşamba’da doğup büyüyen dostlar,
Gelin Çarşamba’ya sahip çıkalım.
Yönetime gelen bürokrat aslar
Gelin Çarşamba’ya sahip çıkalım.

Çarşamba’da kazanırlar parayı
Büyük şehre yaptırırlar sarayı,
Konuşurken vururlar hep karayı
Gelin Çarşamba’ya sahip çıkalım.

Nüfus sayımında kaçarlar köye
Gerçek nüfus asla sayılmaz böyle
Burada yaşarsan gerçeği söyle
Gelin Çarşamba’ya sahip çıkalım.

Ne sosyal dayanışma,ne de bilgisi
Nede halkın birbirine sevgisi.
Kendi kendine de yeter görgüsü
Gelin Çarşamba’ya sahip çıkalım.

Çarşamba’dan ayrılınca kıymet bilinir,
Hasret kalıp,özlem ile gelinir,
Yeşilırmak ovası cennet görülür,
Gelin Çarşamba’ya sahip çıkalım.

Yeşilırmak boşa durup akmasın,
Kimse ona aval aval bakmasın,
İş adamı ilçesine küsmesin
Gelin Çarşamba’ya sahip çıkalım.

Samsun’a yerleşen Çarşambalılar
İstanbul’a gelen Çarşambalılar,
Yurt da görev alan Çarşambalılar,
Gelin Çarşamba’ya sahip çıkalım.

17 Aralık 2005 / İbrahim COŞAR

http://www.antoloji.com/siir/siir/siir_SQL.asp?id=349404

Hayatımda duyduğum en komik Türkçe ağzıdır. Bilmeyenler için anlaşılmaz bile olabilir. Babası Çarşambalı olan Ferhan Şensoy eserlerinde sıklıkla kullanır, benim için ise çocukluğum samsunda geçtiği için oldukça tanıdık bir ağızdır.

- la elim acıyu ya lan, elim acıyu
- beri bak, sen ne diyun ya yienim? çarpıveririn valla
- bori gel bori

(...)

-az baaa bak yalah aguzlu döl?
-ne va la gavad ?
-geliyni malla almiy gidiyk horiy
-işim va benum firaktalaa pekutcem...,

(efendim tercume etmekde isterim ki bir anlam bulsun)
- az bana bak bana yalak ağızlı çocuk
- ne var ulan *****
- geliyor musun, inekleri almaya gidiyoruz horuya?
- işim var benim çitleri tamir edecegim^*

(...)

Ferhan Şensoy, “Kalemimin sapını gülle donattım” adlı otobiyografik romanında virgül olarak mınakoyiiim kullanıldığından bahsetmektedir. Bundan bahsettiği sayfalar feci komiktir. Koca koca adamların böyle konuşmaları insanın komiğine gitse bile gülmemek lazımdır, çünkü Çarşamba insanı az buçuk kovboy mizaçlıdır.

Çarşamba deyince bir yabancı hemen Çarşambayı sel aldı türküsünü anımsar. Çarşamba her şeyden önce bu türküyle ünlenmiştir.  Bu ün ardında nice acı ve gözyaşını taşıyor. Tarih boyunca yeşilırmak nice canlar almıştır. 1970 ‘ler de Suat Uğurlu ve hasan uğurlu barajlarıyla doğal akışa son verilmiştir. Artık Yeşilırmak ‘tan insan hayvan cesetleri, Evler, beşikler ve birçok hayat nesnesi geçmiyor. Kısacası artık Çarşamba ‘yı sel almıyor. Yıllardır söylenen, söylenecek olan bu güzel türküyü ve bu türkünün hikayesini hemşehrimiz sayın faik okutgen derlemiştir. Çarşamba ‘yı sel aldı.

Ahmet, abdal deresinin kıyısında yerleşmiş yoksul köy ailelerinden birinin oğluydu. Baharla birlikte yıllarca süren karasevdası karşılık bulmuş. Melek kalbini açmıştı. Kısa zamanda yüzük takıp nişanlandılar.

Ahmet yapraklar sararmaya durduğunda orduya yollandı. Melek ise gözyaşlarıyla baş başa kaldı. Ağaoğlu Mehmet Ali Melek ‘e göz koydu. Ahmet ‘in arkadaşları ne kadar uyardılarsa kar etmedi.

Melek reddetti Mehmet Ali ‘yi. Bunun üzerine ağaoğlu adamlarıyla Melek ‘i dağa kaldırdı. Kötü haberi kuşlar uçurdu Ahmet ‘e. Kısa günde uça geldi aşkın delikanlısı. Kuşandı atını silahını. Arkadaşlarıyla düştü yollara. Dağ tepe demedi gece gündüz Melek ‘i aradı. ´Meleeeeek.. Meleeeeek..´ diye çığıra çığıra sesi uçtu.

Önce bir çakal yağmuru uç verdi. Sonra şimşek şimşek içinden çıktı. Çatırdadı koca gökyüzü. Işınlar Çarşamba ovasını renkten renge soktu. Ne yağmur ne silinen izler aşkın atlılarını durduramadı. Tufan ikinci kez yaşanıyordu sanki. Yağmur yeşilırmak ı boğuverdi. Çarşamba ovası kaynayarak akan bir göle dönüştü. Canik Dağlarından aşağılara doğru bir çığ gibi önüne kattığı her şeyi sürükledi sel; evler, insanlar, bebek beşikleri, hayvanlar, kağnılar, ağaçlar,  büyük küçük kayıklar çaltı burnuna doğru sürükleniyordu.

Sonunda duruverdi yağmur. Güneşle parladı yeşil Çarşamba. Usul usul bir gökkuşağı belirdi. Sular günbegün çekildi. Çekildikçe hayat yeniden kurulmaya başladı. Yaralar sarılıyor. Evler onarılıyordu. Abdal deresinin Yeşilırmak ‘a katılmak üzere döküldüğü yamanın başında ahali toplanmaya başladı. Derenin eğimle indiği yamanın dibinde büyük bir kaya parçası vardı. Onun üstünde ise iki insan. Melek ve Ahmet ‘ti onlar. El ele tutuşmuş, sırtüstü öylece yatıyorlardı. Ahali sel acısını unutmuş onlara yanıyordu. Hüzün gözyaşına döndü. O büyük kaya parçası. Ahalinin üstünde toplandığı o taş yedi yerinden ayrıldı ve her birinden bir servi boyu su fışkırmaya başladı. Bu hazin aşka doğa gözyaşı döküyordu..

Ahali şaşkınlığın ardından dualar okumaya başladı. Dualar içten mırıltılara. Yıllardır can alan insanların acısını dile getiren dizelere dönüştü.

İşte rivayet o rivayet. Derler ve hikaye ederler ki Çarşamba ‘yı sel aldı türküsü o acı mırıltılardan doğdu. Yedi yerinden su fışkıran kayanın olduğu yerde bir su değirmeni kuruldu ve o yöre o gün bu gündür Değirmenbaşı olarak anıldı. (Çarşamba ‘daki Değirmenbaşı mah.) çınar ağaçlarının gölgelediği ahşap değirmenin yedi taşı vardı. Yedi oluğuna su veren set üzerinden yedi kez yürümek. Sağ ve sol omuz üzerinden yedişer kez su atmak uğur sayıldı. Her hıdrellezde bu yaşandı. 1970 ‘lerde değirmenin yıkımına değin bu gelenek sürdü.

TARİHİ

Çarşamba’nın  ne zaman kurulmuş olduğuna dair kesin bilgiler yoktur. Ancak Yeşilırmak Ovası merkezinde kurulu olan ilçenin M.Ö.4000’lerden bu güne bir yerleşme merkezi olduğuna dair görüşler vardır.

Çarşamba M.Ö. 4000’lerden itibaren Hitit, Firig ve Pers egemenlikleri altında yaşamıştır. M.S. 63’te Roma imparatorluğuna bağlanmış daha sonra da Bizans topraklarına katılmıştır. Bu durum 1200 yıllarına kadar sürmüştür.

Beylikler döneminde Canik Beylerinden Tacettinoğullarının idaresindeydi. 1428’de Osmanlı topraklarına katılan Çarşamba; Yörgüç paşa, Hacı Ali paşa ve Hazinedar oğulları  tarafından idare edilmiştir.

Çarşamba ilçesi Yeşilırmak‘ın doğu yakasında Çay mahallesi, batı yakasında sarıcalı mahallesi olmak üzere bu alanın çevresinde gelişmeye başlamıştır. Çarşambanın bütün ovada merkez rolünü üstlenmesinde, ilki 1370 yılında kurulmuş olan panayırın etkisi büyüktür. Bu panayır Çarşamba günleri Kurulduğundan ilçenin adı da buradan gelmiştir. Osmanlı İmparatorluğu zamanında da idari teşkilatta önemli bir ilçe olarak yerini almış olan Çarşamba’da Cumhuriyetten sonra 1925'te belediye teşkilatı kurulmuştur.

COĞRAFİ KONUMU

İlçe Samsun-Ordu karayolu üzerinde ve Yeşilırmak’ın iki yakasında Çarşamba ovası üzerinde kurulmuştur. Doğusunda Terme batısında Tekkeköy, kuzeyinde Karadeniz kıyıları, güneyde ise Ayvacık ve Salıpazarı ilçeleri ile sınırlanmıştır.

Bafra gibi Çarşamba da Yeşilırmak'ın biriktirdiği birikinti ovasıdır. Yeşil ırmak ovayı ikiye bölmektedir. Canik dağlarının uzantısı olan dağlar ilçenin güneyinde kalmaktadır. Ormanlarla kaplı olan alanlardan denize kadar uzanan sadece Çaltı Burnundaki ormanlık alandır. Türkiye'nin  büyük akarsularından  olan 416 km. uzunluğundaki Yeşilırmak ilçenin en büyük akarsuyudur. Sivas’taki köse dağlarından (2801 m) doğar. Canik dağlarını aşarak Çarşamba ovasına ulaşır. Civa Burnundan Karadeniz’e dökülür.

Yeşilırmak'ın denize yakın kısımlarından delkta gölleri oluşmuştur. Sahilde yer alan bu göller; Dumanlı göl, Akarcık gölü, Akmaz gölü, Koca göldür. Diğer göller ise ırmak yatağının değişmesi sonucu oluşmuş göllerdir. Bunlar; Sazlık Gölü, Çilme Gölü, Körırmak gölüdür. Göllerin çevresi sazlık ve bataklıkla çevrilidir.

İKLİMİ

İlçede Karadeniz iklimi hüküm sürmektedir. Her mevsim yağışlıdır, yazları az sıcak kışları ise  ılık geçer. Az kar yağar, en çok yağmur yağdığı dönem Ekim ayından Aralık ayı sonuna kadar olan dönemdir. En sıcak aylar Temmuz, Ağustos; en soğuk aylar ise Ocak, Şubattır.

SOSYO- EKONOMİK YAPISI

Çarşamba ilçemiz Yeşilırmak'ın oluşturduğu verimli delta ovası üzerinde kurulmuştur. Halkının büyük bir kesimi tarımla uğraşmaktadır.

Yeşilırmak’ın suladığı ova tarıma son derece elverişli topraklarla kaplıdır. İlçede tarım Türkiye’ye üretim yapacak kadar gelişmiştir. Yetiştirilen ürünler;buğday, arpa, çeltik, fasulye, soya fasulyesi, nohut, şeker pancarı, ayçiçeği, şeftali, fındık ve elma başta olmak üzere çok çeşitlidir.

Samsun mısır üretiminde Türkiye’deki % 39’unu sağlarken mısırın çoğunu Çarşamba ilçesinden elde eder.

İlçede 450  dekarlık alana tütün  dikilmekte ve yılda ortalama 42.346 kg. tütün yetiştirilmektedir. Ayrıca; şeker fabrikasının üretime başlamasıyla şeker pancarı da yetiştirilmeye başlanmıştır.

Şeker fabrikasının açılması özellikle köylerde büyük ve küçük  baş hayvancılığın gelişmesine yol açmıştır.

Ekime ve dikime elverişli alanların geniş olması; çiftçilerin verimli alanlarda sebzecilik yapmalarına olanak sağlamıştır. İlçede özellikle; domates, biber, patlıcan, salatalık, taze fasulye vb. sebzeler yetiştirilerek, toptancı sebze halinde ihtiyaç duyulan illere sevk edilmek üzere pazarlanmaktadır.

Kavakçılık ve kavak fidanı  yetiştiriciliği  de ilçede  son zamanlarda gelişen bir ekonomik faaliyettir.

Çarşamba’da sanayi alanında da gelişmeler kaydedilmektedir. Özellikle yörede üretilen fındığı işleyerek; Almanya, A.B.D., Suudi Arabistan, Hollanda, Belçika, İsviçre, Birleşik Arap Emirlikleri, İtalya gibi ülkelere ihraç eden özel sektöre ait üç fındık kırma fabrikası vardır. Yine deniz ürünleri işleyerek Fransa'ya ihraç eden özel sektöre ait iki küçük fabrika mevcuttur. Orman ürünlerinin  değerlendirildiği küçük işletmeler de vardır. İlçede faaliyette bulunan küçük sanayi sitesinde ise ulaştırma ve tarım araçlarının bakım, onarım ve yedek parça gibi ihtiyaçları karşılamaktadır.

ULAŞIM

Çarşamba  Samsun-Ordu Devlet karayolu üzerinde olup, Samsuna uzaklığı 37 km.dir. Hiç ulaşım sorunu olmayan Çarşamba ilçesine  Samsun İl merkezinden demiryolu bağlantısı da 1926 yılından beri devam etmektedir.

Tarihi ve Kültürel Değerleri

İlçede ilk tunç  çağı yerleşmeleri olan: Tepecik, Kilise tepe, Tünbütepe Höyükleri vardır.

Çarşamba ilçe merkezi doğuyaka mezarlığı içinde yer alan Göğceli Camii Anadolu ahşap mimarisinin en güzel örneklerinden birini oluşturmaktadır. 1206 yıllarında yapıldığı tahmin edilen camiye 1335 yılında revak kısımı ilave edilmiştir. Cami tamamen ahşap olup, tek katlıdır. Dış kısmı  çok kalın ve yaklaşık 25 m. Uzunluğundaki kalasların birbirine geçirilmesi ile yapılmıştır. Caminin etrafındaki mezarlık garipler mezarlığı olarak bilinmektedir. Cami tescil edilmiş tarihi eserler kapsamındadır.

Çarşamba’da Osmanlılar döneminden kalma camiler de vardır. Bunlar; Rıdvan Bey cami (1781), Abdullah Paşa cami (1847), Değirmen başı cami (1916), Yeni Keten cami (19 yy. sonları), Kanarya cami’dir. Ayrıca yaylacılar Köyünde de 1619 tarihinde yapıldığı tahmin edilen yine ahşaptan Şeyh Habil Cami yer alır.

Çarşamba ilçe merkezinde 1826 yılında yapılmış bir de bedesten bulunur. Orijinal mimari özellikler taşıyan bedesten günümüzde de önemli ticaret merkezlerin içinde barındırarak halen kullanılmaktadır.

İlçede kaynağı pek açıklık kazanamayan fakat insanların günden güne kutsallaştırdığı çok sayıda Tekke ve ziyaret yerleri vardır. Bunlar; Şeyh habil köyünde Şeyh habil Tekkesi, Sığırtmaç köyünde Tepe Tekkesi, Salıpazarı istikametinde Yelevi Tekkesi,Beynice ve karaağaç köylerinde Yeşil tekkeler, Ahu baba köyünde Sama yıl Tekkesi, Sefalı köyünde Sarılık tekkesi dir. Ayrıca Çarşamba’nın Güneybatı istikametinde meşhur bir su değirmeni ve bu  değirmenin su olukları üzerinde tescil edilmiş tarihi bir çınar ağacı vardır.Bu çınarın altında Arap Dede’nin mezarı bulunduğuna inanılmaktadır.

1931 yılında yapılmış, Çarşamba köprüsü de, Cumhuriyet döneminin ilçeye en önemli armağanı olarak hala hizmet vermektedir.

Gezi ve mesire Yerleri

Çarşamba ilçesi geniş ovalık alanları, Yeşilırmak ve çevresindeki doğal güzellikleriyle gezip görülmeye değer yörelerimizdendir.

İlçe Terme ilçesi sınırlarından başlayıp, Tekkeköy ilçesi sınırlarına kadar uzanan sahilde; Civa burnu istikametinde ilçe merkezine 10-20 km. uzaklıktaki, ince kumlu plajları ve doğal gölleriyle dikkat çeker.

Çevreleri sazlık olan Çarşamba gölleri su ürünleri açısından zenginlikleri ile meşhurdur.

Belirli Günler

Çarşamba’ya adını veren,ilki 1370 yılında kurulmuş , “Çarşamba Çanağı”, “Çarşamba Pazarı” gibi deyimleri doğmasına neden olmuş ünlü panayırı artık kurulmasa da; ilçede bu tür etkinlikler gerçekleşmektedir.

Her yıl ol masada; sahil köylerindeki çiftçilerin üretmiş oldukları şeftalileri tanıtmak amacıyla, ilce merkezinde Ağustos ayında Şeftali Festivali düzenlenmektedir.

Her yıl belirli aralıklarla “Yılkı at Yarışları" yapılmaktaysa da bu yarışmalar süreklilik arz etmemektedir. Yılkı atları çevre köylerde ve ovada başı boş olarak yetiştirilen çeşitli ırklardan atlardır.

Bazı yıllar özellikle yaz aylarında adalar semtindeki geniş alanda yağlı pehlivan güreşleri de düzenlenir.

Bu tür organize edilmemiş, süreklilik göstermeyen etkinliklerden başka;ilçede geleneksel hale gelmiş önemli bir şenlik vardır. Bu şenlik, Çarşamba belediye Başkanlığı tarafından Temmuz veya Ağustos ayında tarihleri arasında düzenlenen  “Yeşilırmak Kültür ve Sanat Spor, Tarım Festivali”dir. Festivalin amacı; ilçe halkının kültürel ve sanatsal açıdan gelişimin sağlamak ve Çarşamba adını tüm Türkiye’ye duyurmaktır. Festival çerçevesinde; konserler, sergiler, halk oyunları, güreş, rahvan at yarışları, sünnet töreni, şeftali, karpuz, buzağı yarışmaları vb. gibi etkinlikler yapılmaktadır.

Folklorik Değerler

Lozan Barışı’ndan sonra Samsun’a ve dolayısıyla Çarşambaya Selanik. İskeçe, Kavala, Kafkasya, Doğu Karadeniz, Gürcistan ve diğer ülkelerden gelenler yerleşmiştir. Bu göçlerle gelen değişik kültürler Çarşamba’da zengin bir folklor birikimini oluşturmuştur.

Yöre oyunları çok çeşitlidir. Kemençe eşliğinde oynana horonlar davul zurna ile rumeli oyunları ve halaylar, bağlama ile oynanan kol havaları, akordeon ile oynanan Kafkas oyunları bu çeşitliliğin örnekleridir.

Yerli halk Çiftetelli ve karşılamalar oynarken, diğerleri  Kasap,Telgrafın telleri, Sarıkız, Sarhoş Barı, Sağır perde oduncular; kaba ceviz, Çarşamba Çiftetellisi ve Çarşamba sallaması gibi oyunlar oynanmaktadır. Çeşitlilik halk müziği çalgılarına da yansımıştır. Bunlar; Tezeneli sazlar, Divan Sazları, Bağlama, Cura, Çöğür, Kemençe, Zurna, Kaval, Tulum zurna, Davul, Tef, Kaşık, zil, tömbelek, akardion dur.

Çarşambada saz yapımı da yaygındır.

Yörede garip, Yaylalı semah ve kerem havaları çoğunluktadır.

Çarşamba türküleriyle de ünlüdür. “Çarşamba Dedikleri”,  “Çarşambayı Sel aldı”  bunlardan en ünlüleridir.

Folklorik çeşitlilik giysilere de yansımıştır. Erkekler “içlik” denilen gömlek, Abapotur veya “İngiliz Külotu Pantolonu”,  “Aba Ceket” kullanılır. Ayaklara örme yün desenli veya düz çorap, sivri çarık sonraları ise lastik veya yandan bağcıklı sivri burunlu yüksek topuklu kundura veya Aceska Kullanılır. Bele yün kuşak sarılır. Kırsal kesimlerde kalabalık denilen yün başlıklar, Kalpaklar veya 8-12 köşeli kasket, sırta Yelek kullanılır. Kadınlarda ise şile bezinden iç gömlek, kadifeden sim işlemeli üç etek giyilir, Üç etek üzerine Peştamal (bez önlük) veya Şal,bele yünden örme kolon veya Gümüş Kemer takılır. Başa puy işlemeli Yaşmak bağlanır. Ayaklara düz veya işlemeli çorap giyilir. Takı beşibirlik kullanılır.

Yemekler

Keşkek, Mısır Pastası, Mısır Çorbası, Karalahana Çorbası ve Sarması Kaz tiridi gibi mahalli yemekler yapılmaktadır.

KONAKLAMA VE YEME – İÇME

Çarşamba kavak dibi  mevkiinde bulunan Arslan Oteli, 42 Kişilik yatak kapasitesiyle nitelikli bir konaklama tesisidir. İlçedeki şeker Fabrikasının misafirhanesi de işçilerin ve gelen resmi konukların konaklamaların olanak sağlar. Toplam 160 kişi yatak kapasitesine sahiptir. Çarşamba Öğretmen evinden de konaklama tesisi  olarak yararlanılabilir. Nitelikli yeme içme yerleri olarak; Şehir lokantası, Ocakbaşı, Subaşı, Evin Ocakbaşı her türlü ızgarası, Subaşı ise her türlü pidesi ile ünlüdür. Birde Turizm Belgeli Grand Saray Restaurant vardır.